Рафаэль Дмитриевич Ермолаев -
Рафаэль Баҕатаайыскай

Mobirise Website Builder

(01.05.1931. – 24.09.2016)

- саха норуотун хоһоонньута, биллиилээх прозаик, ССРС суруйааччыларын Холбоһугун чилиэнэ (1962), Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ (1991), Мэҥэ-Хаҥалас улууһун бочуоттаах олохтооҕо, Былатыан Ойуунускай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата.

Рафаэль Дмитриевич Ермолаев 1931 сыллаахха ыам ыйын 1 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Моорук нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
Оҕо сааһа сэрии ыар сылларыгар ааспыта, ыарахан үлэ сыратын кыра эрдэҕиттэн билбитэ. Эрдэ ааҕа үөрэммит буолан сахалыы кинигэлэри ааҕара, эһэтэ кэпсиир саха номохторун, остуоруйаларын истэн, уус-уран тыл сүмэтин иҥэринэн улааппыта. Ол иһин, бастакы тахсыбыт кинигэтин эһэтигэр анаабыта.
Оскуола сылларыгар Рафаэль Ермолаев литератураны интэриэһиргиир, Андрей Анисимов уонна Абытай-Роман Брызгалов курдук уһулуччулаах учууталларга үөрэнэр, “Ача” литературнай куруһуокка көхтөөхтүк кыттар. Оскуоланы бүтэрэн баран Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын техникумугар үөрэнэр, онтон педагогическай институкка “Сэргэлээх уоттара» литературнай куруһуокка сылдьар, онно биллиилээх поэттары кытта билсэр. «Кыым» хаһыат культуратын отделыгар үлэлии сылдьан Саха биллиилээх поэттарын кытта билсиһэр, бодоруһар кыахтаммыта.
Тыа хаһаайыстыбатын техникумун бүтэрэн баран, төрөөбүт Мэҥэ- Хаҥалас оройуонугар төннүбүтэ, онно ветеринарнай салааҕа үлэлээбитэ. Кэлин литературанан дьарыктанарга сананан, профессиональнай суруйааччы буоларга быһаарыммыта. Рафаэль Баҕатаайыскай Саха государственнай университетын историко-филологическай факультетын бүтэрбитэ.
Кини ССКП КК иһинэн Үрдүкү партийнай оскуоланы бүтэрэн, ССКП Саха обкомугар, «Хотугу сулус» сурунаалга уонна республикатааҕы радиоҕа, араас издательстволарга редактор дуоһунаһыгар үлэлээбитэ. Икки тылынан тахсар “Чуораанчык” (Колокольчик) оҕо сурунаалыгар редактордаабыта.
Рафаэль Баҕатаайыскай айымньылаах үлэтин таһынан общественнай үлэҕэ көхтөөх кыттыыны ылара. Кини регион культурнай олоҕор көхтөөхтүк кыттара, араас литературнай мероприятиеларга кыттара, эдэр автордары кытта көрсүһүүлэри тэрийэрэ. Араас хайысхалаах киһи буолан, литератураҕа эрэ буолбакка, общественнай үлэҕэ, Саха сиригэр культура уонна искусство сайдыытыгар улахан көмөлөөх буолбута.
Суруйааччы үлэтэ, Рафаэль Баҕатаайыскай эдэр талааннары иитиигэ улахан болҕомтотун уурара. Саҥа автордар наставниктара буолан, уопуттарын үллэстэн, айар суолу- ииһи булалларыгар көмөлөспүтэ. Ол курдук, Саха литературатын сайдыытыгар кини кылаата чахчы биллэр уонна элбэх олуктаах этэ.

Олоҕун, айар үлэтин туһунан литература

Айымньылаах үлэтэ

  • Бастакы хоһооно 1951 сыллаахха эрэ тахсыбыта, поэт хоһооннорунан уонна үгэлэринэн киэҥник биллибитэ, дьон билиниитин ылбыта. Ордук биһирэммит айымньыларынан «Кытыан кымньыы» үгэлэрэ уонна «Сөрүүн сүүрээн» кинигэтин лирикатын хомуурунньуктара буолбуттара. Кини айымньылара үгүстэрэ социальнай итэҕэстэри көрдөрөллөр, сирэй көрбөх дьону, холуннарар, кураанах тыллаахтары кириитикэлииллэр. Рафаэль Баҕатаайыскай саха литературатыгар үгэ жанрын сайыннаран байытыспыта.
  • Кини айар үлэтэ Саха литературатын сайдыытыгар тирэх буолбута. Поэт нуучча тылыгар тылбаастаммыт уонна нуучча тыллаах ааҕааччыларын ортолоругар биһирэммит элбэх кинигэлэри хаалларбыта. 1991 сыллаахха «Тэргэн аартык» уонна «Певучий ручей» хомуурунньуктарын иһин П.А. Ойуунускай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Государственнай бириэмийэтин лауреатын үрдүк аата иҥэриллибитэ 

Поэзия

Mobirise Website Builder
Сөрүүн сүүрээн: лирическэй уонна сатирическай хоһооннор 
Mobirise Website Builder
Быһый тыал: хоһооннор 
Mobirise Website Builder
Үс муннук 
Mobirise Website Builder
Сай ортото: хоһооннор, поэмалар 
Mobirise Website Builder
Ыйдаҥа түүн: поэма 
Mobirise Website Builder
Тэргэн аартык : (хоһооннор) : [улахан уонна орто саастаах оскуола оҕолоругар] 
Mobirise Website Builder
Дьону кытта дьоллоохпун: хоһооннор, поэмалар 

Сөрүүн сүүрээн

Ыраас дууһам тугу этэрин
Ырыа оҥорон бэлэхтиибин: Киһини туох киэргэтэрин, Киһини туох киртитэрин.

Утаттахха сөрүүн ууну Уймахтаан да ылбыттан
Ордук истиҥ дуоһуйууну
Буллум ийэ тылбыттан.

Санаабын сайа этэр
Сахам тылын ол иһин
«Сүрэхпин сөрүүкэтэр
Сөрүүн сүүрээн» — диибин

Р.Баҕатаайыскай, 1959 с.

Сатира уонна юмор

Mobirise Website Builder
Кытыан кымньыы: үгэлэр, сатирическай уонна лирическэй хоһооннор 
Mobirise Website Builder
1000 бытархайтан: үгэ-хоһоон 
Mobirise Website Builder
Сыралҕан : [үгэ-хоһоон] 
Mobirise Website Builder
Тигээйи уйата: үгэ-хоһоон 

«Кинигэ («Кытыан кымньыы») иккис салаатыгар киирбит сатирическай хоһооннор олус үчүгэйдэр. Бу хоһооннор Баҕатаайыскайга бэйиэт-сатирик аатын иҥэрбиттэрэ кини сатираҕа талаанын бастакы туоһуларынан буолбуттара. Урут да саха поэзиятыгар сатирическай хоһооннору суруйбут бэйиэттэр (Руфов, Тобуруокап, Ефимов уо.д.а) бааллар гынан баран, бу курдук дьарыктаммыт, киэҥник-дэлэйдик тоҕо-хоро чаҕылхайдык суруйбут киһи суох буолан Баҕатаайыскайы саха сатирическай поэзиятын сайдыытыгар элбэх өҥөлөөх бэйиэтинэн ааҕыахха сөп» 

                                                                                                                                                                                                             Саха биллиилээх литературоведа,                                                                                                                                                                                         филологическай наука доктора Н.Н. Тобуруокап

Проза

Mobirise Website Builder
Бэйэҥ сулускун булуоҥ: роман 
Mobirise Website Builder
Мөһүүрэлээх бөтүүктэр: сэһэн 
Mobirise Website Builder
Олох оскуолата: роман 
Mobirise Website Builder
Уолаттар уонна кийииттэр: хоһооннор 

Оҕолорго кинигэлэрэ

Mobirise Website Builder
Мэнигийээн мэтириэттэр : Оскуола кыра саастаах оҕолоругар хоһооннор 

Mobirise Website Builder
Мүччү-хаччы мүлүкүчүүстэр : Оскуола кыра саастаах оҕолоругар

Mobirise Website Builder
Күн уоттаах Корея : орто саастаах оҕолорго аналлаах хоһооннор хомуурунньуктара

Айымньыларын толору хомуурунньуга

Mobirise Website Builder
Т. 1: Кытыан кымньыы; Сөрүүн сүүрээн; Күн уоттаах Корея; Мэнигийээн мэтириэттэр; Үс муннук 
Mobirise Website Builder
Т. 2: Уолаттар уонна кийииттэр; Мүлчү-хаччы мүлүкүчүүстэр; Сай ортото 
Mobirise Website Builder
Т. 3: Бэйэҥ сулускун булуоҥ: роман 
Mobirise Website Builder
Т. 4: 1000 бытархайтан; Дьону кытта дьоллоохпун; Белые снегири; Сыралҕан 
Mobirise Website Builder
Т. 5: Мөһүүрэлээх бөтүүктэр; Быһый тыал; Певучий ручей 
Mobirise Website Builder
Т. 6: Тэргэн аартык; Ыйдаҥа түүн; Сүгүрүйүү 
Mobirise Website Builder
Т. 7. Алгыс курдук саныыбын; Дьылҕа Хаан уонна Сылык Дархан 

Mobirise Website Builder
Т. 8. Чаҕылыйаада-даймонд 

Mobirise Website Builder
Т. 9. Олох оскуолата: роман 

Mobirise Website Builder
Т. 10. Түмэр дүрбүөн; Тахсан иһэн киирбит күн; Тойонноон көрөргө “дойҕохтор”; Үс чулуу доҕордуулар; Хара дьай; Нуобай дьокуут; Баҕах сэргэ махталым 

Mobirise Website Builder
Т. 11. Олох – бүппэт таабырын 

Mobirise Website Builder
Т. 12. Айар дьарык салҕанар: (чинчийиилэр, ырытыылар, сэҥээриилэр) 

Mobirise Website Builder
Т. 13. Ыстатыйалар, сэҥээриилэр, ырытыылар 

Mobirise Website Builder
Т. 14. Араас кэмнээҕи ыстатыйалар, тылбаастар, ырытыылар 

Mobirise Website Builder
Т. 15. Айымньылар, ыстатыйалар, ахтыылар, ырытыылар 
Mobirise Website Builder
Т. 16. Үспүйүөн: (детектив-роман) 

Mobirise Website Builder
Т. 16. Үспүйүөн: (детектив-роман) 

Mobirise Website Builder
 Т. 17. Үспүйүөн: (детектив-роман бүтүүтэ) 

Mobirise Website Builder
Т. 18. Төрөппүттэрбит барахсаттар: (ахтыы-роман) 

Айымньыларын нууччалыы тылбаастара

Mobirise Website Builder
Певучий ручей : cтихотворения
Mobirise Website Builder
Земля Олонхо : стихи поэтов Якутии
Mobirise Website Builder
Северные зори : стихи якутских поэтов 
Mobirise Website Builder
Суровый Север: литературно-художественный сборник
Mobirise Website Builder

Баҕатаайыскай (Багатайский) - Ермолаев Рафаэль Дмитриевич

Электроннай библиотека коллекциятыгар саха народнай поэтын кинигэлэрэ, нууччалыы тылбаастаммыт айымньылара, кини олоҕун, айар үлэтин туһунан сырдатар литература киирбит.

© Оҕо бибилэтиэкэтин оҕо цифровой эйгэтин салаата, 2026 с.

AI Website Generator